A A


F1: hamulce i ich skuteczność

To co wśród nielicznych osób mających możliwość przejechania się bolidem Formuły 1 jako kierowca lub pasażer budzi największe zdumienie po wyjściu z auta naszpikowanego najnowocześniejszą elektroniką i potężnym silnikiem o mocy przekraczającej 700 KM to: hamulce i ich skuteczność. Mimo iż bolidy F1 potrafią przyspieszać do 100 km/h poniżej 3 sekund to rzadko, która osoba po wyjściu z kokpitu zwraca na to uwagę. To właśnie hamulce i ich skuteczność robią największe wrażenie na śmiałkach. Organizm ludzki przyzwyczajony jest bardziej do przyspieszeń niż opóźnień dlatego zatrzymanie bolidu pędzącego 300 km/h na długości 80 m w czasie 4 sekund tak bardzo potęguje wrażenia z jazdy.


R E K L A M A
Red Planet - sklep F1

Żeby zobrazować skuteczność hamulców używanych we współczesnej Formule 1 możemy powiedzieć, że potrafią one zatrzymać bolid jadący z prędkością 100 km/h na dystansie 17 m, podczas, gdy zwykły pojazd poruszający się po drodze uznawany jest za bardzo dobry, gdy jadąc z tą samą prędkością zatrzyma się po 38 m. Jak widać różnica jest znacząca. A ponieważ droga hamowania wydłuża się do drugiej potęgi w stosunku do prędkości z jaką porusza się auto, to hamulce w F1 odgrywają kluczową rolę w wynikach osiąganych na torze. Hamulce to podstawowy element, który jest poddawany szczególnym przeciążeniom podczas każdego weekendu F1.

Hamulce bolidu Formuły 1

Sam układ hamulcowy bolidu F1 nie różni się koncepcją od układu hamulcowego zwykłego samochodu osobowego. Niemniej jednak i w tej sferze ciało zarządzające Formułą 1 – FIA - wprowadziło na przestrzeni lat restrykcje utrudniające życie konstruktorom. Być może nie każdy młody kibic F1 zdaje sobie sprawę, że to właśnie Formuła 1 jest poligonem doświadczalnym dla producentów samochodów osobowych i wszystkie zaawansowane techniki poprawiające bezpieczeństwo testowane najpierw na torach wyścigowych za jakiś czas trafią do zwykłych samochodów drogowych. Tak było na przykład ze znanym dzisiaj każdemu użytkownikowi samochodu układem ABS. To właśnie na potrzeby rywalizacji na torach wyścigowych F1 wymyślono układ elektroniczny kontrolujący ciśnienie w układzie hamulcowym, tak aby koła, niezależnie od siły naciskania hamulca przez kierowcę, nie blokowały się. System ten zaimplementowano po raz pierwszy podczas GP Francji w roku 1993 w bolidzie Williamsa FW15C, w celu poprawy osiągów na torze, a do samochodów osobowych system ten przeszedł jako układ poprawiający bezpieczeństwo bierne. FIA zakazała stosowania systemu ABS już w sezonie 1994, dlatego umiejętność skutecznego operowania pedałem hamulca musi posiadać każdy kierowca marzący o sukcesie w F1.

Hamowanie bolidu F1

Jak już wspomnieliśmy układ hamulcowy bolidu F1 nie różni się znacząco od układu hamulcowego zwykłego samochodu osobowego. Jednak FIA wprowadza pewne wymogi i ograniczenia. I tak każdy bolid F1 musi posiadać dwa obwody hydrauliczne, jeden na przednie koła, a drugi na tylne. Istotą tego wymogu jest zapewnienie bezpieczeństwa kierowcy, który w przypadku awarii jednego z układów ma do dyspozycji zapasowy, drugi obwód hydrauliczny, pozwalający na bezpieczne zatrzymanie bolidu. Każde koło bolidu F1 wyposażone jest w tarcze hamulcową wykonaną z włókien węglowych, której średnica nie może być większa niż 278 mm, a szerokość nie może przekraczać 28 mm. Każda tarcza może mieć tylko jeden aluminiowy zacisk z maksimum sześcioma okrągłymi tłoczkami i nie więcej jak dwa klocki hamulcowe. Dozwolone jest chłodzenie hamulców ale tylko i wyłącznie powietrzem, które jest doprowadzone poprzez kanały wentylacyjne, które są ściśle kontrolowane pod względem rozmiarów i nie mogą wystawać po za koło.

Zastosowanie zaawansowanej technologii kompozytowej do produkcji tarcz i klocków hamulcowych pozwala na odebranie znacznie większej ilości energii kinetycznej poruszającego się bolidu niż ma to miejsce przy zastosowaniu zwykłych tarcz stalowych. Inną, bardzo ważną cechą kompozytowych hamulców jest redukcja ich wagi. Tarcza nowoczesnego bolidu F1 waży 1,5 kg, podczas gdy taka sama tarcza wykonana ze stali musiałby ważyć aż 3 kg. Najnowsze rozwiązania technologiczne pozwalają pracować hamulcom wykonanym z kompozytów przy temperaturach dochodzących do 1300 stopni Celsjusza, co można zaobserwować podczas hamowania, gdy tarcze bolidu zaczynają świecić z czerwoności.

Tarcza hamulcowa bolidu Formuły 1

Niemniej jednak do hamulców wykonanych z kompozytów trzeba się przyzwyczaić, gdyż zachowują się one w specyficzny dla siebie sposób: „Używanie hamulców z włókna węglowego wymaga przyzwyczajenia się” twierdzi Jarno Trulli. „W rzeczywistości, podczas pierwszych milisekund po naciśnięciu pedału hamulca, wydaje się jakby nic się nie działo.” Opóźnienie to wynika z prostego faktu. Tarcze hamulcowe i klocki wykonane z włókna węglowego, aby dobrze funkcjonowały muszą być rozgrzane do pewnej temperatury. Przez pierwsze pół sekundy od rozpoczęcia hamowania temperatura tarczy hamulcowej wzrasta z każdą 0,1 sekundy o 100 stopni Celsjusza i może osiągnąć temperaturę dochodzącą do 1300 stopni. Po tym krótkim okresie czasu opóźnienie jest natychmiastowe i bardzo silne.

Skutecność hamulców F1

Ważnym elementem układu hamulcowego współczesnego bolidu F1 jest także jego sterowanie, które w ograniczonym stopniu ma do dyspozycji kierowca na swojej kierownicy. Poprzez pokrętło zainstalowane na kierownicy prowadzący bolid może łatwo zmieniać rozkład siły hamowania na przednie i tylne koła. Przy dobrych warunkach atmosferycznych i normalnym obciążeniu bolidu rozkład siły hamowania z reguły przypada w 60 % na przednie koła, a pozostałe 40 % jest przenoszone na tylne koła. Z powodu zmieniających się warunków atmosferycznych, jak i obciążenia samochodu np. po tankowaniu, kierowcy często korzystają z tego pokrętła w celu poprawy swoich osiągów.


Autor: kempa007  |  Data: 2006-04-06

 <<< poprzedninastępny >>> 
 
   1. pablomak 2006-04-06 15:12:18 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Patrząc na te zdjęcia to niedość że hamulce niesamowitą wykonują prace to jeszcze są niesamowicie zbudowane
   2. Słoneczko 2006-04-06 15:12:37 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Zdumiało mnie pierwsze zdanie:"To co wśród nielicznych osób mających możliwość przejechania się bolidem Formuły 1 jako kierowca lub pasażer".Zaraz,chwilunia,czyli taki normalny czlowiek jak ja moze sie przejechac bolidem?Oczywiscie wiem,ze to nierealne,ale na jakich to jest zasadach?Przeciez w bolidzie jst tylko jedno miejsce,to jak ktos jedzie,jak nie umie?
   3. kempa007 2006-04-06 21:28:09 (Host: *.piaseczno.sdi.tpnet.pl)
Sa specjalne bolidy dwuosobowe przeznaczone do celow PR- bolidy takie posiadaja Minardi (ten team swego czasu organizowal wyscigi takich bolidow!!!), Arrows juz nie istniejacy i McLaren. Ten ostatni byl w Polsce dwa razy w Modlinie i Poznaniu :D
   4. Słoneczko 2006-04-07 13:59:21 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Dziękuję kempa za informację.Hm!Chyba mam kolejne marzenie.Zreszta kto z was nie chciałby sie takim czyms przejechac?
   5. muzg8 2006-04-07 14:52:42 (Host: *.euronet.net.pl)
ludzie pewnie każdy by się chciał przejechać bolidem formuły1 kturą jej średnią pretkością jest 300km/h.
   6. muzg8 2006-04-07 14:53:55 (Host: *.euronet.net.pl)
gdygy nie te hamulce toby formula1 niebyła taka bespieczna.
   7. krzysiek.hofman 2006-04-07 15:32:58 (Host: *.euronet.net.pl)
chamulce są potrzebne bo na pierwszym lepszym zakręci bolidu by jeż niebyło ,a wnajgorszym wypwdku kierowcy.
   8. muzg8 2006-04-08 12:02:44 (Host: *.euronet.net.pl)
wiecie. Że toprawda, że borid formuły1 jak hamuje to opona ośąga ponad 1000 stopni C.
   9. ola 2006-04-08 16:55:26 (Host: *.euronet.net.pl)
Formuła1 bez hamulców była by nieużyteczna i nie bezpieczna
   10. szk6 2006-04-08 23:42:36 (Host: *.51.226.226)
Hamulce węglowe są już stosowane w lepszych samochodach drogowych np: Porshe
   11. mb_ 2006-04-20 21:10:13 (Host: *.os1.kn.pl)
nie Porshe tylko Porsche:)
   12. the master 2006-06-28 13:04:54 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Te hamulce są w stanie zablokować koło przy dowolnej prędkości na dowolnej nawierzchni
   13. the master 2006-07-02 21:07:01 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
weź muzg8 nie kituj, z taką temperaturą to by spłyneła na asfalt lub się zapalila
   14. the master 2006-07-02 21:08:52 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
weź muzg8 nie kituj, z taką temperaturą to by spłyneła na asfalt lub się zapalila
   15. 123f1 2006-08-08 14:17:27 (Host: *.crowley.pl)
temperatura opon 120 stopni C - cos z kodowaniem jest nie tak.
   16. Yankess 2006-09-24 22:40:57 (Host: *.dsl.ltrkar.sbcglobal.net)
FIA chyba jeszcze tylko tej częsci bolidu sie nie uczepiła. Ale może niedługo każą stosowac bębniaki :-)
   17. Xaranixx 2006-10-25 20:38:20 (Host: *.29.133.84)
123f1 to niemiało być wypracowanie na 10 stron :D
   18. adios03 2007-06-30 08:06:52 (Host: *.balex.com.pl)
A ja uważam, że 123f1 sprzedał kilka ciekawych informacji w bardzo obrazkowy sposób. Świetne porównania. Ta technika w F1 jest kosmiczna!
   19. Zvierzaq 2007-07-25 23:25:25 (Host: *.251.udn.pl)
Z tą genezą ABS-u to małe przegięcie. ABS został opracowany sporo wcześniej na potrzeby lotnictwa. Jakoś trzeba było zatrzymać samolot po lądowaniu na mokrym pasie. Następnie został wprowadzony do samochodów osobowych w latach 80 tych przez Mercedesa oczywiście w S klasie jako opcja>
   20. tiex4 2007-07-30 08:16:37 - Blokada (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
ciekwae jak by se bez hamulców radzili powiem krótko jak sie nie ma hamulcow to sie dobiero nazywa jazda dal wytrwalych
   21. banias1 2008-01-22 15:39:36 (Host: *.116.109.130)
Ciekawe. Fajne zdięcia.
   22. pietrek 2008-06-05 15:23:49 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Fakt nie złe fotki
   23. leszek59 2010-03-23 09:10:08 (Host: *.hari.cable.virginmedia.com)
arcyciekawy artykul,wiele mozna zrozumiec z wyscigu.dlaczego tak szybko jezdza i przewaznie bezpiecznie.
   24. mazur102 2010-08-30 11:15:32 (Host: *.neoplus.adsl.tpnet.pl)
Ciekawe jest to ze ABS w 1993 był w formule jeden a 1994 już nie bo, FIA zakazała,. Z tego wynika ze FIA z analizowała ABS i już pewnie nie był potrzebny był tkz. " dodatkiem niepotrzebnym" Ale w prawdzie mógł pomóc w czasie jakieś awarii.
Skomentuj artykuł:


Jeśli nie masz jeszcze konta, dołącz do społeczności Formula 1 - Dziel Pasję ! Zarejestruj się już teraz.

DO GP Australii ZOSTAŁO:



tygodni
0
4
dni
0
6
godzin
1
1

 PANEL FANA FORMUŁY 1
Logowanie
Login:
Hasło:
 
Rejestracja

Nowe konto

Przypomnienie hasła

 GP Abu Zabi
  Kropka F1 25 listopada (Piątek)
    Kropka F1   10:00 - 11:30  #1 trening
    Kropka F1   14:00 - 15:30  #2 trening
  Kropka F1 26 listopada (Sobota)
    Kropka F1   11:00 - 12:00  Trening
    Kropka F1   14:00  Kwalifikacje
  Kropka F1 27 listopada (Niedziela)
   -   Dobór opon F1: Dobór opon
    Kropka F1   14:00  Wyścig


 TESTY
   02 marca  Barcelona 
   01 marca  Barcelona 
   28 lutego  Barcelona 
   27 lutego  Barcelona 
 Kropka F1 13 lipca  Silverstone
 Kropka F1 12 lipca  Silverstone
 Kropka F1 18 maja  Barcelona
 Kropka F1 17 maja  Barcelona

 NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE
  Williams pokazał pierwsze zdjęcia nowego bolidu FW40  Williams pokazał pierwsze zdjęcia nowego ...
  Kubica chciałby znowu przetestować bolid F1  Kubica chciałby znowu przetestować bolid ...
  Rosberg wspiera Roberta Kubicę  Rosberg wspiera Roberta Kubicę ...
  Honda dużo ryzykuje zmieniając koncepcję silnika V6  Honda dużo ryzykuje zmieniając koncepcję ...
  Ferrari odwołało drugi dzień testów z Pirelli  Ferrari odwołało drugi dzień testów z Pi ...
  Lauda: Bottas ma dwie przewagi  Lauda: Bottas ma dwie przewagi ...
  Rosberg: Mercedes będzie rozważał zatrudnienie Vettela  Rosberg: Mercedes będzie rozważał zatrud ...
  Marko wierzy w poprawę silników Renault  Marko wierzy w poprawę silników Renault ...
  Pirelli: nie narzekajcie na nas jeżeli będzie nudno  Pirelli: nie narzekajcie na nas jeżeli b ...
  Rosberg: Alonso w tym roku stanie na podium  Rosberg: Alonso w tym roku stanie na pod ...

 ARTYKUŁY
  Podsumowanie zmian w przepisach F1 na sezon 2016  Podsumowanie zmian w przepisach F1 na sezon 2016
  Zmiany regulaminów F1 na sezon 2015  Zmiany regulaminów F1 na sezon 2015
  Zmiany w regulaminie technicznym F1 na sezon 2014  Zmiany w regulaminie technicznym F1 na sezon 2014
  Podsumowanie zmian w regulaminie sportowym F1 na sezon 2014  Podsumowanie zmian w regulaminie sportowym F1 na sezon 2014
  ERS, czyli mocniejszy KERS w F1  ERS, czyli mocniejszy KERS w F1
  Brake by wire w F1 - co to takiego?  Brake by wire w F1 - co to takiego?
  Lista zatwierdzonych zmian w F1 na sezon 2014  Lista zatwierdzonych zmian w F1 na sezon 2014
  Przypomnienie zmian w F1 przed sezonem 2013  Przypomnienie zmian w F1 przed sezonem 2013

 ANKIETA
 Czy jesteś zadowolony z odwołania Berniego Ecclestone'a ze stanowiska dyrektora zarządzającego F1?
  tak
  nie
   

 PREZENTACJE 2017
Linki:  

Wiadomości   |   Wyścigi   |   Galeria F1   |   Zespoły F1   |   Kierowcy F1   |   Tory F1   |   F1 FAQ

Ogólnopolski serwis poświęcony Formule 1 - Dziel Pasję
© 2004-2017 GPmedia   |   Polityka prywatności
Kopiowanie treści bez zgody autorów zabronione.

Ta strona jest nieoficjalną stroną internetową i nie jest powiązana w żaden sposób z grupą przedsiębiorstw Formula One, oraz oznaczeniami F1, FORMULA ONE, FORMULA 1 FIA FORMULA ONE WORLD CHAMPIONSHIP, GRAND PRIX i innymi znakami powiązanymi oraz znakami towarowymi należącymi do Formula One Licensing B.V